Argentina
Arjantin. Puna'dan Antarktika'ya, Iguazú'nun gürleyişinden buzulların sessizliğine, Aconcagua'dan Arjantin Denizi'ne. Yirmi dört eyalet, her birinin kendi manzarası, mikro iklimleri, sesi ve tadı. Ormanlar, çöller, dağlar, uçsuz bucaksız pampalar ve eşsiz bir Patagonya. Paylaşmak için mate ve şarap, bir araya gelmek için asado, tango ve chacarera. Yerli halklar ve dünyanın dört bir yanından gelen göçmenlerle şekillenmiş sıcak bir halk. Arjantin anlatılmaz: yaşanır. Arjantin sizi kucaklayan bir ülkedir.
Topraklar
Coğrafya, ölçek, uç noktalar
Arjantin'in kıta toprakları, Antarktika ve Güney Atlantik Adaları hariç 2.780.085 km²'dir ve 23 eyalet ile Buenos Aires Özerk Şehri'nden oluşur. Buenos Aires 307.571 km² ile en büyüğüdür, onu Santa Cruz izler; Tucumán ise 22.524 km² ile en küçüğüdür.
Uç noktaların ülkesidir. Mendoza'da Amerika'nın en yüksek dağı olan 6.961 metrelik Aconcagua yükselir. Catamarca'da Ojos del Salado dünyanın en yüksek volkanıdır. Santa Cruz'da Güney Patagonya Buz Sahası, Antarktika dışında güney yarımkürenin en büyük kıta buzu rezervidir. CABA ise dünyanın en geniş haliçi Río de la Plata'ya bakar.
Ülkenin on iki alanı UNESCO Dünya Mirası Listesi'ndedir; bunların beşi doğal mirastır. Profiller ayrıca 39 milli parkı ve uluslararası öneme sahip 24 sulak alanı kaydeder. Ayrıntılar Doğal zenginlik bölümünde.
Kaynaklar: INDEC / IGN (yüzölçümü) · UNESCO, Dünya Mirası Listesi · Milli Parklar İdaresi · Ramsar Alanları Ağı · atlasın eyalet profilleri.
İki kıtalı Arjantin
Amerika, Antarktika ve Güney Atlantik Adaları
Arjantin Cumhuriyeti iki kıtalı bir ülkedir: toprakları hem Amerika'da hem Antarktika'dadır. Toplam yüzölçümü 3.669.711 km²'dir. Bunun 2.780.085 km²'si Amerika kıtasındaki Arjantin'e; Islas Orcadas del Sur dahil 873.718 km²'si Arjantin Antarktika Sektörü'ne; 15.908 km²'si ise Güney Atlantik Adaları'na (Malvinas, Georgias del Sur ve Sandwich del Sur) aittir. Bu güney topraklarının tamamı Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur eyaletine bağlıdır.
2010'dan bu yana Ley 26.651, Instituto Geográfico Nacional'ın hazırladığı Arjantin Cumhuriyeti iki kıtalı haritasının eğitimin tüm kademelerinde ve kamu kurumlarında kullanılmasını zorunlu kılar. Ulusal Anayasa, Arjantin'in Islas Malvinas, Georgias del Sur ve Sandwich del Sur ile bunlara karşılık gelen deniz ve ada alanları üzerindeki meşru ve zamanaşımına uğramaz egemenliğini teyit eder. Malvinas'ın en büyük iki adası 6.353 km² ile Soledad ve 4.377 km² ile Gran Malvina'dır. Tarihin tamamı Malvinas Arjantin'indir bölümünde.
- Sürekli: Belgrano II (1979), Carlini (1953), Esperanza (1952), Marambio (1969), Orcadas (1904), Petrel (1952), San Martín (1951).
- Mevsimlik: Brown (1951), Cámara (1953), Decepción (1948), Matienzo (1961), Melchior (1947), Primavera (1977).
22 Şubat 1904'te açılan Orcadas, Antarktika'da kesintisiz varlığını en uzun süredir sürdüren üstür.
Kaynaklar: Instituto Geográfico Nacional (IGN), Yüzölçümü raporu, Antarktika üsleri ve Deniz adaları · Ley 26.651 · Ulusal Anayasa, birinci geçici hüküm.
Islas Malvinas
Malvinas Arjantin'indir
Islas Malvinas, Arjantin Cumhuriyeti topraklarının bir parçasıdır. İspanya sömürge döneminde adaları Buenos Aires'ten yönetti ve Arjantin bağımsızlığıyla birlikte onları devraldı. 6 Kasım 1820'de albay David Jewett, Río de la Plata Birleşik Eyaletleri adına adaları teslim aldı; 10 Haziran 1829'da Buenos Aires hükümeti, başına Luis Vernet'yi getirdiği Comandancia Política y Militar de las Islas Malvinas'ı kurdu.
3 Ocak 1833'te bir İngiliz deniz kuvveti Arjantinli yetkilileri sınır dışı etti ve adaları zorla işgal etti. O zamandan beri, yaklaşık iki yüzyıldır, Birleşik Krallık bu işgali sürdürüyor; Arjantin ise adalar üzerindeki talebinden hiç vazgeçmedi: aynı yıl protesto etti ve bugüne kadar tüm hükümetler döneminde talebini korudu.
1965'te Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, 2065 (XX) sayılı kararında Arjantin ile Birleşik Krallık arasında bir egemenlik anlaşmazlığı bulunduğunu kabul etti ve iki ülkeyi barışçıl bir çözüm için müzakereye çağırdı. 1983'ten bu yana BM Dekolonizasyon Özel Komitesi bu çağrıyı her yıl yineliyor; sonuncusu, 25 Haziran 2026'da, oybirliğiyle kabul edildi. Amerika Devletleri Örgütü de aynı yönde görüş bildiriyor. Arjantin, adaların nüfusu 1833 işgalinden sonra yerleştirildiği için self-determinasyon ilkesinin bu durumda uygulanamayacağını savunuyor.
2 Nisan ile 14 Haziran 1982 arasında Arjantin ile Birleşik Krallık Malvinas Savaşı'nda karşı karşıya geldi. 649 Arjantinli hayatını kaybetti; bunların 323'ü, 2 Mayıs'ta Birleşik Krallık'ın kendi belirlediği yasak bölgenin dışında saldırıya uğrayan ARA General Belgrano kruvazörünün batmasında öldü. Ley 25.370 uyarınca her 2 Nisan Malvinas Savaşı Gazileri ve Şehitleri Günü, Ley 20.561 uyarınca her 10 Haziran ise Malvinas, Adalar ve Antarktika Sektörü Üzerindeki Arjantin Haklarının Teyidi Günü'dür.
1994'ten bu yana Ulusal Anayasa, birinci geçici hükmünde, Arjantin Ulusu'nun ulusal toprakların ayrılmaz parçası olan Islas Malvinas, Georgias del Sur ve Sandwich del Sur ile bunlara karşılık gelen deniz ve ada alanları üzerindeki meşru ve zamanaşımına uğramaz egemenliğini teyit ettiğini; bu toprakların geri kazanılmasının ve egemenliğin tam olarak kullanılmasının, sakinlerinin yaşam biçimine saygı gösterilerek ve uluslararası hukuk ilkelerine uygun olarak, Arjantin halkının kalıcı ve vazgeçilmez hedefi olduğunu belirtir.
- 1820 · 6 Kasım'da David Jewett, Río de la Plata Birleşik Eyaletleri adına adaları teslim alır
- 1829 · 10 Haziran'da, başında Luis Vernet'nin bulunduğu Comandancia Política y Militar de las Islas Malvinas kurulur
- 1833 · 3 Ocak'ta İngiliz kuvvetleri Arjantinli yetkilileri sınır dışı eder ve adaları işgal eder
- 1965 · BM, 2065 (XX) sayılı kararla egemenlik anlaşmazlığını kabul eder ve müzakereye çağırır
- 1982 · 2 Nisan–14 Haziran, Malvinas Savaşı; 649 Arjantinli şehit
- 1994 · anayasa reformu, talebi kalıcı ve vazgeçilmez bir hedef olarak güvence altına alır
- 2026 · 25 Haziran'da BM Dekolonizasyon Özel Komitesi oybirliğiyle yeniden müzakereye çağırır
Kaynaklar: Ministerio de Relaciones Exteriores, Comercio Internacional y Culto (Arjantin Dışişleri Bakanlığı), Cuestión Malvinas · Birleşmiş Milletler, Genel Kurul, 2065 (XX) sayılı karar ve Dekolonizasyon Özel Komitesi · Ulusal Anayasa, birinci geçici hüküm · Leyes 25.370 ve 20.561 · Ministerio de Defensa · IGN (harita).
Mesafeler
Kilometrelerle ülke ve dünya
Eyalet başkentleri arasında, karayoluyla. Her satır, her eyaletin yayımladığı resmî bilgilere göre o başkentten olan mesafeyi gösterir.
| km | Jujuy | Salta | Formosa | Tucumán | Posadas | Resistencia | Corrientes | Sgo. del Estero | Catamarca | La Rioja | Córdoba | San Juan | Santa Fe | Paraná | Mendoza | San Luis | CABA | La Plata | Santa Rosa | Neuquén | Viedma | Rawson | Río Gallegos | Ushuaia |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Jujuy | — | 99 | 960 | 340 | 1.198 | 860 | 883 | 500 | 572 | 770 | 930 | 1.220 | 1.107 | 1.138 | 1.345 | 1.320 | 1.543 | 1.645 | 1.530 | 2.200 | 2.124 | 2.385 | 3.565 | 4.158 |
| Salta | 99 | — | 948 | 307 | 1.118 | 780 | 803 | 467 | 539 | 695 | 897 | 1.145 | 1.074 | 1.105 | 1.227 | 1.245 | 1.510 | 1.614 | 1.497 | 2.082 | 2.091 | 2.352 | 3.532 | 4.125 |
| Formosa | 960 | 948 | — | 936 | 506 | 168 | 191 | 776 | 988 | 1.136 | 1.043 | 1.543 | 713 | 744 | 1.710 | 1.463 | 1.191 | 1.253 | 1.523 | 2.060 | 2.117 | 2.378 | 3.558 | 4.151 |
| Tucumán | 340 | 307 | 936 | — | 1.106 | 765 | 791 | 160 | 232 | 388 | 590 | 838 | 767 | 798 | 1.005 | 938 | 1.203 | 1.309 | 1.190 | 1.860 | 1.784 | 2.045 | 3.225 | 3.818 |
| Posadas | 1.198 | 1.118 | 506 | 1.106 | — | 338 | 315 | 948 | 1.160 | 1.308 | 1.213 | 1.758 | 883 | 820 | 1.925 | 1.633 | 1.040 | 1.061 | 1.660 | 2.198 | 2.000 | 2.495 | 3.675 | 4.268 |
| Resistencia | 860 | 780 | 168 | 768 | 338 | — | 23 | 610 | 822 | 970 | 875 | 1.420 | 545 | 576 | 1.587 | 1.295 | 1.023 | 996 | 1.475 | 2.012 | 2.069 | 2.210 | 3.390 | 3.983 |
| Corrientes | 883 | 803 | 191 | 791 | 315 | 23 | — | 633 | 845 | 993 | 898 | 1.398 | 568 | 590 | 1.565 | 1.318 | 940 | 978 | 1.378 | 1.989 | 2.046 | 2.187 | 3.367 | 3.960 |
| Sgo. del Estero | 500 | 467 | 776 | 160 | 948 | 610 | 633 | — | 212 | 360 | 430 | 810 | 607 | 638 | 977 | 850 | 1.043 | 1.184 | 1.030 | 1.567 | 1.624 | 1.885 | 3.065 | 3.658 |
| Catamarca | 572 | 539 | 988 | 232 | 1.160 | 822 | 855 | 212 | — | 156 | 440 | 606 | 770 | 801 | 773 | 705 | 1.155 | 1.188 | 1.040 | 1.588 | 1.634 | 1.895 | 3.075 | 3.668 |
| La Rioja | 770 | 695 | 1.136 | 388 | 1.308 | 970 | 993 | 360 | 156 | — | 435 | 450 | 765 | 796 | 617 | 550 | 1.150 | 1.189 | 1.035 | 1.472 | 1.629 | 1.890 | 3.070 | 3.663 |
| Córdoba | 930 | 897 | 1.043 | 590 | 1.213 | 875 | 898 | 430 | 440 | 435 | — | 500 | 330 | 361 | 670 | 420 | 715 | 757 | 600 | 1.137 | 1.194 | 1.455 | 2.635 | 3.228 |
| San Juan | 1.220 | 1.145 | 1.543 | 838 | 1.758 | 1.420 | 1.398 | 810 | 606 | 450 | 500 | — | 830 | 861 | 167 | 320 | 1.110 | 1.213 | 825 | 1.022 | 1.419 | 1.680 | 2.860 | 3.453 |
| Santa Fe | 1.107 | 1.074 | 713 | 767 | 883 | 545 | 568 | 607 | 770 | 765 | 330 | 830 | — | 31 | 885 | 625 | 478 | 527 | 810 | 1.347 | 1.404 | 1.665 | 2.845 | 3.438 |
| Paraná | 1.138 | 1.105 | 744 | 798 | 820 | 576 | 590 | 638 | 801 | 796 | 361 | 861 | 31 | — | 916 | 656 | 480 | 555 | 841 | 1.378 | 1.435 | 1.696 | 2.876 | 3.469 |
| Mendoza | 1.345 | 1.227 | 1.710 | 1.005 | 1.925 | 1.587 | 1.565 | 977 | 773 | 617 | 670 | 167 | 885 | 916 | — | 260 | 1.050 | 1.152 | 765 | 855 | 1.359 | 1.620 | 2.800 | 3.393 |
| San Luis | 1.320 | 1.245 | 1.463 | 938 | 1.633 | 1.295 | 1.318 | 850 | 705 | 550 | 420 | 320 | 625 | 656 | 260 | — | 790 | 894 | 505 | 883 | 1.099 | 1.360 | 2.540 | 3.133 |
| CABA | 1.543 | 1.510 | 1.191 | 1.203 | 1.040 | 1.023 | 940 | 1.043 | 1.155 | 1.150 | 715 | 1.110 | 478 | 480 | 1.050 | 790 | — | 61 | 620 | 1.158 | 960 | 1.455 | 2.635 | 3.228 |
| La Plata | 1.645 | 1.614 | 1.253 | 1.309 | 1.061 | 996 | 978 | 1.184 | 1.188 | 1.189 | 757 | 1.213 | 527 | 555 | 1.152 | 894 | 61 | — | 670 | 1.197 | 957 | 1.414 | 2.551 | 3.132 |
| Santa Rosa | 1.530 | 1.497 | 1.523 | 1.190 | 1.660 | 1.475 | 1.378 | 1.030 | 1.040 | 1.035 | 600 | 825 | 810 | 841 | 765 | 505 | 620 | 670 | — | 537 | 594 | 855 | 2.035 | 2.628 |
| Neuquén | 2.200 | 2.082 | 2.060 | 1.860 | 2.198 | 2.012 | 1.989 | 1.567 | 1.588 | 1.472 | 1.137 | 1.022 | 1.347 | 1.378 | 855 | 883 | 1.158 | 1.197 | 537 | — | 660 | 750 | 1.930 | 2.523 |
| Viedma | 2.124 | 2.091 | 2.117 | 1.784 | 2.000 | 2.069 | 2.046 | 1.624 | 1.634 | 1.629 | 1.194 | 1.419 | 1.404 | 1.435 | 1.359 | 1.099 | 960 | 957 | 594 | 660 | — | 495 | 1.675 | 2.268 |
| Rawson | 2.385 | 2.352 | 2.378 | 2.045 | 2.495 | 2.210 | 2.187 | 1.885 | 1.895 | 1.890 | 1.455 | 1.680 | 1.655 | 1.696 | 1.620 | 1.360 | 1.455 | 1.414 | 855 | 750 | 495 | — | 1.180 | 1.773 |
| Río Gallegos | 3.565 | 3.532 | 3.558 | 3.225 | 3.675 | 3.390 | 3.367 | 3.065 | 3.075 | 3.070 | 2.635 | 2.860 | 2.845 | 2.876 | 2.800 | 2.540 | 2.635 | 2.551 | 2.035 | 1.930 | 1.675 | 1.180 | — | 593 |
| Ushuaia | 4.158 | 4.125 | 4.151 | 3.818 | 4.268 | 3.983 | 3.960 | 3.658 | 3.668 | 3.663 | 3.228 | 3.453 | 3.438 | 3.469 | 3.393 | 3.133 | 3.228 | 3.132 | 2.628 | 2.523 | 2.268 | 1.773 | 593 | — |
Kaynak: Arjantin Cumhuriyeti Hükümeti (argentina.gob.ar), eyalet başkentleri arası karayolu mesafeleri. Bu tablolardaki üç hata, varış eyaletinin değeriyle düzeltilmiştir: Córdoba–Río Gallegos, Buenos Aires Şehri–Río Gallegos ve La Plata–Rawson.
- Brasília Brezilya · 2.333 km
- Washington ABD · 8.362 km
- New York ABD · 8.492 km
- Madrid İspanya · 10.020 km
- Paris Fransa · 11.025 km
- Londra Birleşik Krallık · 11.102 km
- Roma İtalya · 11.131 km
- Berlin Almanya · 11.887 km
- Tel Aviv İsrail · 12.209 km
- Ankara Türkiye · 12.465 km
- Riyad Suudi Arabistan · 12.848 km
- Moskova Rusya · 13.459 km
- Cakarta Endonezya · 15.229 km
- Yeni Delhi Hindistan · 15.794 km
- Dakka Bangladeş · 16.779 km
- Hanoi Vietnam · 17.859 km
- Tokyo Japonya · 18.382 km
- Pekin Çin · 19.264 km
- Seul Güney Kore · 19.436 km
- Islas Malvinas (Puerto Argentino) 1.899 km
- Ushuaia 2.373 km
- Base Esperanza 3.203 km
- Base Marambio 3.298 km
Kuş uçuşu mesafeler (jeodezik, WGS84 elipsoidi), Explora Nuestras Provincias y sus Riquezas tarafından Plaza de Mayo'dan her şehrin merkezine kadar hesaplanmıştır. Antarktika üslerinin koordinatları: IGN.
İnsanlar
Bugün onu kimler inşa ediyor
2022 Ulusal Sayımı'na göre Arjantin'in nüfusu 45.892.285'tir. Buenos Aires eyaleti 17.523.996 kişiyle her on kişiden dördüne ev sahipliği yapar; Tierra del Fuego 185.732 kişiyle en az nüfuslu eyalettir. Nüfus yoğunluğu CABA'da km² başına 15.608,5 kişiden Santa Cruz'da 1,4'e kadar değişir.
1.306.730 kişi kendini yerli ya da yerli veya asli halkların torunu olarak tanımlıyor. Jujuy ve Salta'da her on kişiden birini oluştururlar; Formosa'da ise %86,9'u halkının dilini konuşur ya da anlar. Bu köklerin üzerine, dünyanın dört bir yanından gelen göçmenler koloniler, şehirler ve gelenekler kurdu. Ayrıntılar İnsan zenginliği bölümünde.
Kaynak: INDEC, 2022 Ulusal Nüfus, Hane ve Konut Sayımı, kesin sonuçlar. Yerli halklar: özel konutlardaki nüfus.
Ne üretir
Ekonomik yapı ve ihracat
Buenos Aires, Santa Fe ve Córdoba birlikte ülkenin mal ihracatının %67,5'ini oluşturur: 2025'te sırasıyla 31.684, 16.190 ve 10.913 milyon USD. Santa Fe, Arjantin yağlı tohum kompleksinin kalbidir; Córdoba ise otomotiv merkezine sahip bir tarım-sanayi motorudur.
Her bölge kendi payını katar: Mendoza'nın şarabı, Misiones'in yerba mate'si ve çayı, Corrientes'in pirinci, Tucumán'ın şekeri ve limonu, Alto Valle'nin meyveleri, Güney Atlantik balıkçılığı ve bugün ülkenin önde gelen hidrokarbon üreticisi olan Neuquén'in enerjisi. Tam sıralama Üretken zenginlik bölümünde.
Kaynak: INDEC, İhracatın eyalet kökeni. Mallar. 2025 (geçici veriler). Madencilik ve hidrokarbon verileri yalnızca bilgilendirme amacıyla yer almaktadır; Explora Nuestras Provincias y sus Riquezas maden çıkarma faaliyetini teşvik etmez.
Ne düşünür
Kültür, bilim, edebiyat
Arjantin biliminin ana merkezleri 76 CONICET birimiyle CABA, Buenos Aires (75), Córdoba (41), Santa Fe (29) ve Tucumán (17)'dır. Bernardo Houssay ve César Milstein 1947 ve 1984'te Nobel Tıp Ödülü'nü kazandı. Santa Fe, dünyanın onaylanmış ilk kuraklığa dayanıklı buğdayının temeli olan HB4 teknolojisini geliştirdi; Bariloche'de ise INVAP başka ülkeler için uydular ve araştırma nükleer reaktörleri inşa etti.
Edebiyatta Jorge Luis Borges, Ernesto Sabato ve Tomás Eloy Martínez; karikatürde Mafalda'nın yaratıcısı Quino; müzikte Mercedes Sosa; tangoda Astor Piazzolla ve "Sur" ile "Malena"nın yazarı Homero Manzi. Tango Buenos Aires'te doğdu, Santiago del Estero chacarera'nın beşiği, Corrientes ise chamamé'nin diyarıdır.
Nobel ödüllerinden spora ve salsa golf'e kadar dünyaya değer katan herkes Dünyaya değer katan Arjantinliler bölümünde.
Kaynaklar: CONICET, 2025 Faaliyet Raporu · INVAP · Ulusal Atom Enerjisi Komisyonu · atlasın eyalet profilleri.